ترس ازفرزندآوری وبچه دار شدن و راهکارهای رفع آن – سلامت زنان
سلامت نسل ها

ترس ازفرزندآوری وبچه دار شدن و راهکارهای رفع آن

فرزند آوری و فرزند مانع رضایت است؟


ترس ازفرزندآوری وبچه دار شدن چه عواملی دارد؟

دو موضوع مهم در یک زندگی مشترک، دوام و رضایتمندی است که بسیار اهمیت دارند. قبلاً دوام زندگی مشترک اولویت داشت و شعار «بساز و بسوز» ترویج می شد، اما امروزه با توجه به اینکه آگاهی های عمومی افزایش یافته، به کیفیت زندگی مشترک و رضایتمندی از آن بیشتر بها داده می شود و به نوعی در اولویت قرار گرفته است. شاهد این مدعا هم افزایش سرسام آور آمار طلاق است. این رویکرد زمانی آسیب گونه می شود که به شکل افراطی به آن نگریسته شود. به طوری که زوج ها با پیشگیری از فرزند دار شدن بخواهند سطح رضایتمندی شان بالا نگه داشته شود. این تفکر از نوعی فوبیا (ترس بیمارگونه و مبالغه آمیز) نشأت می گیرد که گاهی ناشی از اختلالات روانی و نداشتن مهارت های لازم در فرزند پروری و اعتمادبه نفس پایین است.

 

 چشم و هم چشمی ای که مانع فرزند دار شدن می شود

در جامعه کنونی، متأسفانه گاهی چشم و هم چشمی ها نیز باعث می شود افراد از فرزنددارشدن امتناع کنند؛ مثلاً چون فکر می کنند فلان زوج فرزندی ندارند و زندگی شان (در ظاهر!) خوب است، پس آنها هم بهتر است فرزندی نداشته باشند و این چرخه معیوب ادامه پیدا می کند. 

سیستم آموزش و پرورش هم متأسفانه تمهیدی جدی و کارآمد برای آموختن مهارت های زندگی فردی و زوجی به دانش آموزان و دانشجویان نیندیشیده تا در آینده بتوانند تعامل مثبتی با زندگی و شرایط آن برقرار کنند در حالی که نیاموختن مهارت های لازم در شرایط پیچیده زندگی کنونی، باعث می شود افراد جامعه یا بر اساس آزمون و خطا پیش بروند یا با نادیده گرفتن اخلاقیات و ارزش های انسانی برای رسیدن به خواسته هایشان گام بردارند.

هر دوی این روش ها باعث می شود سطح ناکامی ها و تعارض های درونی بیشتر شود و کار به دچار شدن به اختلال های روانی، و ترس ازفرزندآوری وبچه دار شدن و در نهایت سست شدن پایه های زندگی مشترک بکشد. خیلی مهم است بدانیم که نداشتن مهارت برای انتخاب همسر، زندگی زناشویی و فرزند آوری و فرزند پروری، باعث می شود نگرانی و ترس هایی در افراد به وجود بیاید که قبلاً در زندگی ها کمتر معنا داشته اند.

 

 نداشتن امنیت اقتصادی، ترس قابل تأمل یک علت ترس ازفرزندآوری وبچه دار شدن

 برخی از زوج های امروزی از نداشتن امنیت اقتصادی و اینکه فردای خود و فرزندشان چه خواهد بود، نگران هستند. نبود ثبات اقتصادی خیلی وقت ها باعث می شود زوج بترسند اوضاع نابسامانی پیدا کنند و نتوانند از عهده آن برآیند و فکر کنند در این صورت اگر پای بچه ای در میان باشد، وضعیت سخت تر و بغرنج تر خواهد شد.

 

نداشتن امنیت شغلی و ترس از آینده یک علت ترس ازفرزندآوری وبچه دار شدن 

نداشتن ثبات و امنیت شغلی هم گاهی دغدغه های ذهنی ای در افراد ایجاد می کند و زندگی شان را دچار فراز و نشیب هایی می کند که به آنها القا می کنند برای فرزندآوری ابتدا باید از این فراز و نشیب ها رها شوند تا در آینده فرزندشان دچار مشکل نشود.

 

نبود سیستم جامع و هماهنگ حمایت از نظام خانواده یک علت ترس ازفرزندآوری وبچه دار شدن

 ای کاش روزی در دولت، وزارتخانه ای به نام «وزارتخانه خانواده» داشته باشیم. درست است که در حال حاضر وزارت ورزش و جوانان داریم که به ظاهر گوشه ای از کار را برعهده گرفته است، اما این وزارتخانه بیشتر به عرصه ورزش توجه دارد و عملکرد آن در عرصه خانواده و جوانان کمرنگ است. اگر وزارت خانواده وجود داشته باشد، می تواند سیستم هماهنگی را برای حمایت از نظام خانواده طرح ریزی کند تا از نگرانی ها، آسیب ها و درصد طلاق ها کاسته شود.در نظر بگیرید مادر شاغلی را که مدام این دغدغه فکری در ذهنش جولان می دهد که اگر فرزندی بیاورم و صبح تا ظهر یا عصر سرکار باشم، چه کنم؟ سیستم آموزش و پرورش هم نهایتاً تا ظهر فرزند او را نگه می دارد. بقیه روز چه باید بکند؟

سیستم آموزش و پرورش باید با شرایط کنونی و امروزه هماهنگ و منطبق باشد. از طرفی، بالا بودن هزینه تحصیل و آموزش هم مزید بر علت شده. هر چند که ادعای رایگان بودن تحصیل وجود دارد اما والدین مجبورند هزینه های گزافی را به بهانه های مختلف مثلاً برای مکمل های درسی فرزندشان بپردازند و مشکل تأمین این هزینه ها و نداشتن امنیت اقتصادی که به آن پیش تر اشاره شد، زوج ها را از بچه داشتن منصرف می کند.

 

قوانین نامناسب برای فرزند آوری خانم های شاغل یک علت ترس ازفرزندآوری وبچه دار شدن

امروزه باید پذیرفت که خانم های زیادی شاغل هستند و درآمد آنها برای خانواده های زیادی لازم است ولی قوانین وضع شده برای مادران شاغل و خصوصاً آنهایی که تازه فرزند دار شده اند، برای سیستم خانواده و زندگی مشترک بسیار نامناسب و آسیب زاست و مسئولان امر باید به این نکته قابل تأمل توجه ویژه ای داشته باشند. بر اساس نتایج تحقیقات قابل استناد، طبق روال معمولی رشد کودک، برای پرهیز از ایجاد دلبستگی ناایمن و دیگر اختلالات روانی و رشد سالم، به حضور مستمر مادر در کنار کودک تا ۲ سالگی نیاز است اما متأسفانه قوانین ما با این پیش شرط فرزند آوری مغایرت دارند و همین امر باعث ترس ازفرزندآوری وبچه دار شدن همسران، مخصوصاً خانم ها شده به طوری که ممکن است تصمیم بگیرند هرگز فرزندی نداشته باشند. در واقع آنها صورت مسئله را پاک می کنند چراکه حل مسئله در توان آنها نیست.

 

موارد دیگر ترس ازفرزندآوری وبچه دار شدن

نداشتن محلی مناسب برای سکونت و تربیت فرزند نیز دغدغه ای دیگر برای زوج است. موضوع سیستم شهرسازی امروزه ایران، خصوصاً در کلان شهرها که در آنها فضاهای کافی برای تفریح و سرگرمی فرزندان در حد لازم وجود ندارد، یکی دیگر از منشأهای نگرانی می تواند باشد.

برخی والدین به زوج های جوان توصیه می کنند صبر کنید طعم زندگی دو نفره را در کنار هم بچشید و بعد برای بچه دار شدن اقدام کنید اما امروزه این توصیه با بالا رفتن سن ازدواج (میانگین سن ازدواج در آقایان به ۳۴ سال و در خانم ها به ۲۷ سال رسیده)، چندان مطلوب نیست چون سال های بعد، تصمیم گیری برای این کار سخت تر می شود و آنها را در تردید می اندازد و مدام این کار به تعویق می افتد. گاهی هم برادران و خواهران و دوستان متأهلی که فرزند دارند، به زوج جوان از سختی بچه دار شدن، شرایط بغرنج و مشکلات زیادی که با کودک یا نوجوانشان دارند می گویند که ترس ها و نگرانی هایی در وجود آنها ایجاد می کند. زوج باید به جای توجه به این توصیه ها، موضوع را عالمانه نزد مشاور خانواده بررسی کنند.

 نداشتن مهارت فرزند پروری یک علت ترس ازفرزندآوری وبچه دار شدن

گاهی زوج به گذشته و شیوه تربیتی والدینشان و آسیب هایی که به دلیل ناآگاهی آنها از شیوه فرزند پروری دیده اند، فکر می کنند و چون نمی خواهند این اتفاق برای فرزندانشان تکرار شود، ترجیح می دهند هرگز فرزندی نداشته باشند. معمولاً این افراد الگوی خاصی از افراد موفق در این زمینه نداشته اند و به همین دلیل به شدت می ترسند و به خود اعتماد لازم در تربیت و پروراندن صحیح فرزند ندارند در حالی که علم تا آنجا پیشرفت کرده که بتوانند با مراجعه به مشاور خانواده مهارت های لازم برای فرزند پروری صحیح را آموزش ببینند و آنها را در خود پرورش دهند.

بالا بودن سطح تعارض ها و اختلاف های زناشویی یک علت ترس ازفرزندآوری وبچه دار شدن

آمارها نشان می دهد ۵۵ درصد طلاق ها در ۶ سال اول زندگی مشترک اتفاق می افتد، سال اول بیشترین میزان طلاق را به خود اختصاص می دهد (۱۴٫۲ درصد). این آمارها حاکی از آن است که اختلاف ها و تعارض هایی که در زندگی مشترک در سال های اولیه زندگی بروز می کند،یکی از دلایلی که آمار طلاق در سال اول زندگی به ۱۴٫۲ درصد می رسد، این است که زن و مرد مهارت های لازم برای زندگی مشترک را بلد نیستند و نمی دانند چطور باید آنچه آموخته اند، به کار گیرند بنابراین باوجود هزینه های بسیار زیاد مادی و روانی، کارشان به طلاق می کشد. چنین شرایطی بی شک زهر چشمی از زوج های جوان امروزی گرفته که باعث شده تا مدت ها فرزند داشتن را به تعویق بیندازند یا عطای آن را به لقایش ببخشند! 

 

امنیت روانی با بچه می رود یا می آید؟

همه این نگرانی ها زوج را به این نتیجه می رساند که آرامش درونی و امنیت روانی شان ممکن است با بچه دار شدن به خطر بیفتد. البته اگر بخواهیم واقع بینانه به قضیه نگاه کنیم، می بینیم بسیاری از این نگرانی ها (در حد واقع بینانه آنها) به حق اند و باید مسئولان امر تدابیری برای رفع آنها بیندیشند. تاکید می کنم پیشنهاد من تشکیل وزارتخانه خانواده است اما نگرانی های افراط گونه را باید به کمک متخصص مشاور خانواده حل کرد. برخی از اختلال ها و این واقعیت مهم را هم نباید نادیده گرفت که بچه دار نشدن برخی از افراد که دچار نوع های خاصی از اختلالات روانی هستند، به نفع آنها و جامعه است که تشخیص آن بر عهده متخصصان مربوط (کمیسیون روان شناس بالینی و روان پزشک) است.

برای ترس از بچه دار شدن چه می توان کرد؟

 • امکان دارد زوج بر اثر این تصمیم در صورت مشورت نکردن با متخصصان مربوط، دچار انواع اختلال های جسمی، روانی و حتی اجتماعی شوند که مشکلاتی را برایشان ایجاد می کند و حل این مشکل ها هزینه های گزافی را نسبت به هزینه های داشتن فرزند در زمان مناسب خواهد داشت بنابراین بهتر است برای فرزندآوری با مشاور خانواده مشورت کنند که اوضاع را به دقت بررسی کند و در روشن کردن وضعیت زندگی شان کمک کند تا در زمان مناسب، عاقلانه و آگاهانه برای بچه دار شدن تصمیم بگیرند؛ حتی اگر تصمیمشان مبنی بر به تعویق انداختن موقت بچه دار شدن باشد.

 • با وجود همه حسن های داشتن فرزند، آوردن بچه لزوماً به رفع مشکلات و اختلاف های زناشویی کمک نخواهد کرد و این توصیه قدیمی و ناکارآمد را فراموش کنید که: «اگر بچه ای به دنیا بیاورید، همه اختلاف هایتان حل می شود.» این سفارش به هیچ وجه علمی نیست و تا زندگی به یک ثبات واقع بینانه (نه کمال طلبی) نرسیده، اقدام به فرزند آوری می تواند آسیب زا باشد و حتی مشکلات عدیده ای به وجود آورد. تشخیص رسیدن به این ثبات بر عهده مشاور خانواده است

ویژگی های مثبت  بچه دار شدن و فواید بچه دار شدن

اگر نگاهی به اطرافیانتان بیندازید حتماً تعدادی زوج جوان می بینید که با وجود گذشت چند سال از زندگی مشترک از بچه دار شدن واهمه دارند. البته بی میلی یا ترس برخی از زوج های جوان از بچه دار شدن تنها به یک علت خاص محدود نمی شود. برخی از آنان «مشکلات اقتصادی» را سدی در برابر فرزندآوری می دانند، برخی دیگر به دلیل مشغله کاری یا نداشتن تجربه، احساس می کنند نمی توانند از پس «مسئولیت های بچه دار شدن» و تربیت کودک برآیند، علت دیگری که برخی از زوج های جوان مطرح می کنند این است که هنوز برای ما زود است که بچه دار شویم. ما خودمان هنوز مزه زندگی را نچشیده ایم و می خواهیم زندگی خودمان را داشته باشیم و «بگردیم و تفریح کنیم».

موضوع دیگر الگوهایی است که زوج ها در میان اطرافیانشان می بینند که باعث ترس ازفرزندآوری وبچه دار شدن 

مسائلی مانند طلاق، نابه سامانی زندگی زناشویی، دعوا، اختلاف و… باعث می شود این ذهنیت در آن ها شکل بگیرد که در زندگی مشکلات زیادی وجود دارد و وجود بچه  کار را سخت تر می کند. 

پژوهشگران در تحقیقات خود دریافته اند خانواده هایی که صاحب فرزند هستند بیش از خانواده های بدون فرزند از زندگی لذت می برند و احساس خوشبختی بیشتری می کنند.

فواید بچه دار شدن :

* موجب کاهش فشــار خـون می شــود.

* تمایل والدین به یادگیری را افزایش می دهد.

* باعث ارتقاء سطح فکری والدین می شود.

* بر اعتماد به نفس والدین می افزاید.

*درک زیبایی ها را امکان پذیر می سازد.

*شادی را برای والدین به ارمغان می آورد.

* دقت والدین را در کوچک ترین اقدامات حتی در پارک خودرو بالاتر می برد!

در کل، به عقیده پژوهشگران، داشتن فرزند یک سرمایه گذاری بلندمدت برای خوشبختی است. البته موارد بیان شده، تنها مزیت های والد شدن نیست. در اینجا به ۹ فایده روان شناختی پدر و مادر شدن اشاره دارد :

مادر و پدر می شوید

شاید تعجب کنید که چرا ما این امر بدیهی را یکی از فواید داشتن فرزند ذکر می کنیم. جواب ساده است : پدر و مادر شدن احساسی است که خیلی ها می خواهند آن را تجربه کنند، زیرا آن  را مهم و زیبا فرض می کنند و واقعاً هم همین طور است. این مسئله به ویژه در زنان صادق است.

کودک درون شما فعال می شود

وقتی با صدای بچگانه حرف می زنید، مدام جغجغه را تکان می دهید یا شکلک درمی آورید، احساس سبک بودن و بهتر بگوییم، کودک بودن به شما دست می دهد. از ته دل می خندید. خنداندن نوزادتان شما را معتاد به خنده و شادی می کند.انگار می خواهید دوباره کودک شوید، این احساس کودکانه برای شما شادی های کوچک اما عمیق و تاثیرگذار به ارمغان می آورد و باعث می شود با روحیه بهتری در محل کار خود حاضر شوید یا به امور زندگی بپردازید.

به محیط اطراف خود بیشتر توجه می کنید و بیشتر یاد می گیرید

در ماه های اول پس از به دنیا آمدن کودک شاید برای خوابیدن، بیرون رفتن برای خرید وسایل خانه، گشت و گذار در بازار یا شرکت در میهمانی ها دچار محدودیت بشوید، ولی به زودی زندگی قدیمی شما جای خودش را با احساس متفاوتی عوض می کند، به طوری که بیشتر به محیط اطراف خود توجه می کنید تا همه اطلاعات مورد نیاز را برای رشد بچه خود پیدا کنید. مثلاً اگر به پارک می روید، به نوع برخورد والدین دیگر با فرزندانشان بیشتر توجه می کنید. همین طور که بچه بزرگ و بزرگ تر می شود، شما بهترین کتاب داستان ها را پیدا می کنید، موزه های بچگانه را می بینید، به پارک می روید، کم کم اسم کتاب فروشی های محل را یاد می گیرید و… این موارد باعث می شود که محیط اطراف خود را بهتر بشناسید و دائم در پی یادگیری بیشتر باشید.

روابط و حمایت های اجتماعی شما گسترده تر می شود

شاید آمدن یک تازه وارد کوچک به خانه شما باعث شود که در رفتن به برخی محافل دچار محدودیت شوید، اما در مقابل همین تازه وارد علتی می شود تا شما دوستان جدیدی پیدا کنید که شاید بتوانند دوستان خانوادگی خوبی برای شما بشوند. مثلاً با شرکت در یک کلاس فرزندپروری شما با مادران همسن و سال خود آشنا می شوید و می توانید با آن ها دوست شوید. همچنین، وجود کودک باعث می شود که برخی از اعضای خانواده بیشتر به شما توجه و سعی کنند در امور مختلف شما را یاری کنند. در نتیجه، حمایت اجتماعی بیشتری دریافت خواهید کرد که همین در افزایش سلامت شما موثر است.

احساس همدلی و درک بیشتری خواهید کرد

وقتی خودتان مادر و یا پدر می شوید، بهتر می توانید دیگر مادرها و پدرها از جمله والدین خود را درک کنید. وقتی در تاکسی می نشینید و صدای گریه بچه مسافر بغلی را می شنوید، به جای احساس خشم، احساس همدلی می کنید. مادر یا پدر بودن کمک می کند که به کمک مادر و پدرهای دیگر بروید. احساس همدلی و محبت شماست که باعث می شود بزرگ شوید و رشد کنید و این واقعاً زیباست.

وقت های زندگی خودتان را بهتر پر می کنید

یاد روزهای قدیم بیفتید که زمان می گذشت و شما فکر می کردید من تمام روز را چه کار کردم. مادر و پدر بودن به شما کمک می کند تا اوقات زندگی تان را پر کنید، آن هم با شادی و احساس زیبای مادر یا پدر بودن.

شادی شما افزایش می یابد

با وارد شدن یک تازه وارد زندگی شما پر از هیجان و سرزندگی می شود و لحظات شادی برای شما و خانواده تان به وجود می آید. وقتی کودک شما کارهای عجیب و غریب انجام می دهد، وقتی کلمات را اشتباه بیان می کند و وقتی به طرف شما می دود تا در آغوش شما جای گیرد شادی رادر درون خود احساس می کنید که شاید تا به حال مانند آن را تجربه نکرده بودید.

احساس بودن و بقا خواهید یافت

وقتی کودک خود را در آغوش می گیرید، کودکی که از پوست و خون شماست، احساس ماندگار بودن می کنید، احساسی که به شما کمک می کند قدم های خود را به سوی آینده ای روشن تر بردارید.

کسی را خواهید داشت که بتوانید تجربیاتتان را به وی منتقل و احساس زایندگی کنید. وقتی والدین از فرزندان خود مراقبت و آنان را راهنمایی می کنند، در واقع از نیازهای خود چشم پوشی می کنند تا توانایی خود را برای مراقبت از نسل آینده گسترش دهند. این سرمایه گذاری احساس زایندگی و مولد بودن را به همراه خواهد داشت، احساسی که لازمه رشد در دوران بزرگسالی است.

منبع: آسان طب

 


دیدگاه خود را بیان کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سلامت زنان