علائم ، علل و درمان ترومبوز (ایجاد لخته در سیستم گردش خون) - سلامت زنان
سلامت نسل ها

علائم ، علل و درمان ترومبوز (ایجاد لخته در سیستم گردش خون)

علائم ، علل و درمان ترومبوز (ایجاد لخته در سیستم گردش خون)

علائم ، علل و درمان ترومبوز (ایجاد لخته در سیستم گردش خون)

 


ترومبوز ایجاد لختۀ خون در سیستم عروقی (سیستم گردش خون) است. این لخته به محل ایجاد خود می‎چسبد و جریان خون را دچار مشکل می‎کند. در چنین مواقعی گفته می‎شود که فرد دچار ترومبوز شده است.
احتمال بروز ترومبوز در افراد فاقد حرکت و کسانی که از نظر ژنتیکی مستعد لخته شدن خون هستند، بیشتر است. ترومبوز در عین حال ممکن است هنگامی که شریان، ورید یا بافت پیرامون آنها صدمه می‎بینند، ایجاد شود.

مطالب این مقاله:

• لخته‌‏های خون و انواع ترومبوز
• علل
• علایم
• تشخیص
• درمان
• دورنما

 

لخته‏‌های خون و انواع ترومبوز

لخته شدن خون معمولاً پاسخ جسمانی سالمی به بروز جراحت است. این روند باعث تشکیل پلاکی می‎شود که می‎تواند میزان خونریزی را کاهش داده یا حتی از آن پیشگیری کند.
تکه‎ای از لختۀ خون که از محل ترومبوز جدا شده و در جریان خون به گردش درمی‎آید آمبولی نامیده می‎شود. آمبولی از طریق سیستم عروقی به حرکت خود ادامه می‎دهد تا اینکه در نهایت متوقف می‎شود.
آمبولی یک عارضۀ خطرناک و بالقوه کشندۀ ترومبوز است، به ویژه اگر آمبولی به قلب، ریه‎ها یا مغز برسد. وقتی چنین اتفاقی بیفتد، گفته می‎شود که فرد دچار آمبولی شده است.
آمبولی مشکل بزرگی محسوب می‎شود زیرا عملکرد رگ خونی را مختل و متوقف می‎کند.
اثرات ترومبوز بر بدن به محل ایجاد آن بستگی دارد. وقتی ترومبوز در شریان، برای مثال در قلب یا مغز، شکل بگیرد، ترومبوز شریانی نامیده می‎شود. وقتی ترومبوز در ورید ایجاد شود به آن ترومبوز وریدی گفته می‎شود. اگر این اتفاق در وریدهای عمقی ناحیۀ پایین زانوها رخ دهد ترومبوز ورید عمقی (DVT) نامیده می‎شود.

 

علل

لخته شدن خون بر اثر واکنش مواد شیمیایی میان گلبول‎های خون (پلاکت‎ها) و پروتئین‎ها (عوامل لخته شدن) رخ می‎دهد. بدن سالم فرآیند لخته شدن را تنظیم می‎کند زیرا بدن به آن نیاز دارد.
وقتی هر یک از موارد زیر مطرح باشند، لختۀ خون در درون رگ خونی آسان‎تر تشکیل می‎شود:
• مصرف سیگار و دخانیات
کلسترول بالا
• چاق بودن یا اضافه وزن داشتن
سرطان
دیابت ملیتوس
استرس
• عدم انجام فعالیت ورزشی (سبک زندگی فاقد تحرک و ساکن)
برخی از این عوامل ریسک اترواسکلروزیس را نیز افزایش می‎دهند، وضعیتی که در آن رگ‌های خونی با رسوب پلاک‌های چربی مسدود می‎شود. اترواسکلروزیس ریسک مسدود شدن شریان‎ها و همچنین وریدها توسط لخته‎های خون را افزایش می‎دهد.

 

علایم

ترومبوزهای شریانی و وریدی می‎توانند جریان خون را کاهش دهند یا به طور کامل از آن ممانعت کنند. این وضعیت بسته به محل ایجاد ترومبوز می‎تواند به عوارض شدید یا کشنده منجر گردد.
ترومبوز معمولاً تا زمانی که به شدت باعث ایجاد محدودیت در جریان خون شود، فاقد علامت است. علایم و عوارض هر یک از انواع مختلف ترومبوز در زیر تشریح شده است.

 

ترومبوز شریانی

ترومبوز شریانی می‎تواند سبب بروز موارد زیر شود:
آنژین ناپایدار، که نوعی از درد قفسۀ سینه است
• حمله قلبی
• استروک ایسکمیک
• ایسکمی شریان محیطی اندام‌ها، که در آن جریان خون به اندام‌ها به شکل قابل ملاحظه‎ای کاهش می‎یابد
این وضعیت‎ها نیازمند توجهات فوری پزشکی هستند. مردم در صورت مواجهه با هر یک از موارد زیر باید بلافاصله به اورژانس مراجعه کنند:
• درد قفسۀ سینه
• تنگی نفس
• اگر نیمۀ پایینی صورت در یک طرف آن دچار حالت افتادگی ‎شود
• از دست دادن توانایی در یک بازو یا پا
• بروز حالت سرما، رنگ پریدگی و درد در یک اندام

 

ترومبوز وریدی

ترومبوز وریدی، به طور معمول ترومبوز در پا، می‎تواند سبب بروز علایم زیر شود:
• درد، ورم، و حالت افتادگی، که معمولاً در ماهیچۀ ساق پا بروز می‎کند
• حس درد و گرما در پوست ناحیۀ آسیب دیده
• سرخی پوست، مخصوصاً در قسمت پشت ساق پا زیر ناحیۀ زانو
مردمی که با هر یک از علایم بالا مواجه شده‌اند باید به پزشک مراجعه کنند. DVT می‎تواند وضعیتی مرگ‌آفرین باشد. لخته‌های خون می‎توانند تکه تکه شوند و از طریق جریان خون به حرکت درآیند، پیش از آنکه شریان‎های قسمت‌های فوقانی بدن را مسدود کنند.

 

تشخیص

پزشکان از چند روش مختلف برای تشخیص اثرات یا وجود ترومبوز استفاده می‎کنند.
اولتراسوند دوبلکس شایع‌ترین تست تشخیص DVT است. این روش از امواج صدا برای ایجاد تصاویری از جریان خون از طریق شریان‎ها و وریدها استفاده می‎کند.
تست دی – دایمر ماده‎ای را در خون اندازه‌گیری می‎کند که بر اثر خُرد شدن لختۀ خون ایجاد می‌شود. اگر تست نشان دهد که مقدار این ماده در خون بالاست، در نتیجه امکان وجود DVT یا نوع دیگری از لختۀ خون وجود دارد، اما این نتیجه قطعی محسوب نمی‎شود. اگر نتیجۀ تست نرمال و شمار ریسک فاکتورها معدود باشد، DVT نامحتمل تلقی می‌شود.
ونوگرافی شامل تزریق یک مادۀ رنگی به درون ورید آسیب دیدۀ ساق پا است. این رنگ ورید را برای برخی انواع عکسبرداری اشعۀ ایکس مثل فلوروسکپی مرئی می‎کند. اگر این عمل نشان دهد که جریان خون در ورید کندتر از میزان نرمال است، این می‎تواند نشانگر وجود ترومبوز باشد.
تصویربرداری شدت مغناطیسی (MRI) و CT اسکن، تصاویری از دستگاه‎های بدن و بافت‎ها به دست می‎دهند که می‎توان از آنها برای بررسی رگ‎های خونی نیز استفاده کرد.
اسکن VQ یک تصویربرداری هسته‎ای است که جریان هوا و خون را در ریه‎ها نشان می‌دهد.
• از تست‎های خون می‎توان برای بررسی اختلال لخته شدن ارثی خون استفاده کرد. این کار ممکن است در مواردی که لخته‌های خون به صورت مکرر اما غیر قابل توضیح بروز می‎کنند ضروری باشد. ترومبوزهای کبد، کلیه، یا مغز نیز ممکن است بر اثر عوامل وراثتی رخ دهند.

 

درمان

هدف درمان در ترومبوز سرعت عمل و اثربخشی در موارد زیر است:
• کنترل علایم
• برقراری مجدد جریان خون
• کاهش و برداشتن ترومبوز
درمان‎های توضیح داده شده در زیر معمولاً برای مقابله با اثرات ایجاد لختۀ خون مورد استفاده قرار می‎گیرد:

 

جراحی

جراحی برای رفع اثرات ترومبوز همیشه یک مورد اورژانسی در پزشکی است. این جراحی می‎تواند به طور مستقیم شامل ارزیابی و رفع انسداد از شریان آسیب دیده باشد. در موارد دیگر، جریان خون هدایت شده یا شریان آسیب دیده به طور کامل بای‌پس می‎شود.

فیلترهای وانا کاوای پایین (IVC)
فیلترهای IVC دستگاه‎های کوچک مش هستند که در وانا کاوای پایین گذاشته می‎شوند، که یک ورید بزرگ است. این عمل معمولاً تحت بی‎حسی موضعی انجام می‎شود. فیلتر IVC لخته‎های خون را به دام می‎اندازد و مانع از رسیدن آنها به قلب و ریه‎ها می‎شود.
فیلتر IVC می‎تواند دایمی باشد و به طور معمول و در صورت امکان در تلفیق با داروهای ضد انعقادی مورد استفاده قرار می‎گیرد. به هر جهت، این امکان وجود دارد که پزشکان پس از رفع خطر لخته شدن خون نسبت به برداشتن فیلتر IVC اقدام کنند.

داروهای ضد انعقادی
به داروهای ضد انعقادی اغلب اوقات تحت عنوان داروهای رقیق کنندۀ خون اشاره می‎شود. به هر جهت این نام گمراه کننده است، زیرا این داروها باعث رقیق شدن خون نمی‎شوند. در عوض، آنها قادرند تا احتمال تشکیل لخته‎های خون را کاهش دهند، و این باعث می‎شود تا اندازۀ لخته‌ها کاهش یابد.
اگر داروهای ضد انعقادی کارآیی نداشته باشند، یا فرد نسبت به آنها دچار عدم تحمل باشد، آنگاه دکترها درمان‎های دیگری را در دستور کار قرار می‎دهند.

جوراب فشرده‎سازی
ممکن است پزشکان به بیمار پوشیدن جوراب‎های مخصوص فشرده‌سازی را در هنگام دریافت درمان ضد انعقادی برای DVTs توصیه کنند.
این جوراب‎ها می‎توانند به پیشگیری از درد ماهیچۀ ساق پا و ورم آن کمک کنند، و ریسک بروز عوارض را در بیمار کاهش دهند.
بیمار باید این جوراب‌ها را در طول روز و تا مدتی که پزشک توصیه می‎کند به پا کند.

بالا نگه داشتن پای آسیب دیده
در کنار پوشیدن جوراب فشرده‎ساز، بالا نگه داشتن پای آسیب دیده با ترومبوز در طول شب مفید است. در این حالت پا باید بالاتر از سطح لگن قرار گیرد. این کار به کاهش فشار بر وریدها کمک کرده، جریان گردش خون را بهبود می‎بخشد، و می‎تواند به اجتناب از عوارض کمک کند.

ورزش
وقتی دکتر استفاده از جوراب فشرده‌ساز را به بیمار تجویز می‎کند در عین حال به او توصیه می‎نماید که از طریق راه رفتن و ورزش بیشتر به بهبود جریان گردش خون کمک کند.

 

پیشگیری

همیشۀ اوقات پیشگیری از بروز ترومبوز امکان پذیر نیست. به هر جهت، کارهایی هست که مردم می‎توانند برای کم کردن خطر بروز ترومبوز انجام دهند.
• اجتناب از مصرف دخانیات یا ترک آن
• حفظ وزن بدن در محدودۀ سالم
• پیروی از رژیم غذایی سالم
• ورزش منظم
این نکته به طور خاص دارای اهمیت است که مردم پس از انجام عمل جراحی یا در طول مسافرت‎های طولانی به طور مدام بلند شده و راه بروند.
افرادی که احتمال بروز لختۀ خون در مورد آنها بیشتر است ممکن است درمان ضد انعقادی نیز بگیرند، و همچنین داروهایی که باعث کاهش فشار خون و کلسترول خون می‎شوند.

 

دورنما

اگر فرد درمان مناسب را در زمان مناسب دریافت کند، در این صورت حتی فوریت‎های پزشکی بالقوه کشندۀ مرتبط به ترومبوز را می‎توان با موفقیت درمان کرد.
مراقبت پس از درمان به ویژه مهم است زیرا عوارض بیماری می‎توانند ماه‎ها یا حتی سال‎ها پس از یافت شدن ترومبوز بروز کنند و حتی پس از درمان موفقیت‎آمیز آن دوباره ظاهر شوند.
سندرم پسا ترومبوز یکی از عوارض بالقوۀ DVT است. سندرم پسا ترومبوز به صدمات وارد شده بر بافت‎‎های اطراف محل بروز ترومبوز مثل افزایش فشار ورید در هنگام انسداد جریان خون، زخم‎ها و درد اشاره دارد. این وضعیت می‎تواند به بروز صدمات دایمی و در موارد نادر به برداشتن اندام منجر شود.
ریکاوری یا بهبود از بیماری به محل بروز لخته و همچنین به میزان اختلال ایجاد شده توسط لخته و مدت آن بستگی دارد. هر قدر مقابله با بیماری زودتر انجام شود، احتمال صدمات درازمدت یا توسعۀ عوارض ناشی از ترومبوز کمتر خواهد بود.

Source
What is a thrombus? Causes and types
Last reviewed Sat 22 July 2017
By Kanna Ingleson
Reviewed by Stacey R. Sampson, DO

mehrinmednews.com

کِنا اینگلسون، استیسی آر. سمپسون
ترجمۀ فرهنگ راد

 

مطالب مرتبط :


دیدگاه خود را بیان کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سلامت زنان