هورمون پرولاکتین چه تاثیراتی بر بدن دارد؟ افزایش یا کاهش آن چه مشکلاتی در پیش دارد؟ - سلامت زنان
سلامت نسل ها

هورمون پرولاکتین چه تاثیراتی بر بدن دارد؟ افزایش یا کاهش آن چه مشکلاتی در پیش دارد؟

هورمون پرولاکتین

هورمون پرولاکتین

 


 

نام های دیگر این هورمون لاکتوژن ، ماموتروپ یا لاکتوتروپ می با شد. نقش اصلی آن تولید و ترشح شیر در غدد شیر ساز پستانها است.

ولی در سلول های کبد ، کلیه ، غدد تناسلی و برخی نواحی دیگر بدن نیز گیرنده های پرولاکتینی شناسایی شده اند.

 

 

نقش هورمون پرولاکتین

 

 

نقش هورمون پرولاکتین در مردان شناخته شده نیست ولی میزان این هورمون در خون زنان بیشتر از مردان است. در دوره حاملگی مقدار هورمون در خون زنان بشدت افزایش می یابد و دو تا سه هفته پس از زایمان به حد طبیعی باز می گردد.

مکیدن پستان باعث تحریک ترشح پرولاکتین و ادمه ترشح آن می گردد. به نظر می رسد پرولاکتین در بروز میل جنسی نیز نقش داشته باشد و به همین دلیل گاهی آن را هورمون عشق (Love hormon ) می نامند.

 

 

 

چه زمانی این هورمون ترشح می کند؟

 

 

ترشح هورمون تحت تاثیر دو فاکتور آزاد کننده و مهار کننده هیپوتالاموسی کنترل می شود که تاثیر فاکتور مهار کننده بیشتر از فاکتور آزادکننده است.مقدار ترشح هورمون در شبانه روز حالت نوسانی دارد و در طول شب بیشتر از روز است.

همچنین مکیدن پستان ها ، تحریک نوک پستان توسط جنس مخالف ، مقاربت ، استرس ، هیپوگلیسمی ( کاهش قند خون ) و فعالیت شدید بدنی در زنان ترشح هورمون را افزایش می دهد.

ترشح هورمون های استروژنی قبل از بلوغ و در دوران آبستنی و همچنین هورمون رشد و انسولین و بعضی از هورمون های غدد آدرنال در رشد پستان ها و افزایش غدد شیر ساز پستان دخالت دارند.

 

 

پرکاری پرولاکتین

 

 

وقتی پر کاری پرولاکتین علت عدم تحمک گذاری است و یا اختلال تخمک گذاری است.

یکی از اختلالات وابسته به پرکاری پرولاکتین کم کاری تیروئید اولیه است. وقتی کم کاری تیروئید بطور کلینیکی ظاهر میشود.

مشکل تشخیصی وجود ندارد  اگر چه در بعضی بیماران تیروئید در سطح طبیعی است.. ولی سطح TSH بالاست. که در جهت جبران اولیه کم کاری تیروئید subclinical رخ میدهد.

درمان مناسب بیماران با افزایش خفیف TSH و پرولاکتین جایگزینی هورمون تیروئید است که پاسخ به آن طبیعی شدن TSH و پرولاکتین و برگشتن سیکل تخمدان به حالت طبیعی را بدنبال دارد.

 

 

پرولاکتین بالا

 

 

از میان انوع پرولاکتینوماها ،  میکرو پرولاکتینو ما در زنان شایعتر ترند. در حالی که ماکرو آدنوم ها بیشتر در مردان دیده میشود.
پرولاکتین در زنان میتواند در زنان سبب پرکاری غدد جنسی ناشی از کمبود گنادوتروپین ها شده و منجر به کمبود استروژن گردد. سطح گنادوتروپینها طبیعی است و استروئید های جنسی کاهش دارند.

در مردان مبتلا پرولاکتین بالا سطح تستوسترون معمولا کاهش یافته است.

 

 

خصوصیات بالینی

 

 

صرف نظر از علت پرولاکتینمی..خصوصیات بالینی در این اختلال مشابه است. پرولاکتینوما اغلب در زنانی که اختلال قائدگی و نازائی دارند رودتر تشخیص داده میشود.. و این موضوع بر خلاف مردان است که با کاهش میل جنسی و ناتوانی جنسی مراجعه میکنند.

 

90% زنان مبتلا به پرکاری تولید پرولاکتین..با قطع قائدگی ترشح شیر از پستان یا نازائی شکایت دارند. چنانچه پرولاکتینوما پیش از شروع دوران قائدگی شروع شود بالغین ممکن است با عدم شروع قائدگی اولیه مراجعه کنند.

پرولاکتینوما علت 15-20 درصد موارد آمنوره ثانویه است. عدم تخمک گذاری بیمار با نازائی همراه است. ترشح شیر یا همان گالاکتوره ممکن است همزمان  ، قبل  یا بعد از اختلال قائدگی ایجاد شود .

گاه ممکن است از نظر بالینی آشکار نباشد.یا تنها در معاینه پستان تشخیص داده شود. کمبود استروژن ممکن است موجب بروز استوپنی.. خشکی واژن احساس گر گرفتگی و تحریک پذیری گردد.

 

پرولاکتین تولید آندروژن آدرنال را تحریک میکند و افزایش آندروژن میتواند سبب افزایش وزن و پر موئی گردد.پرولاکتین ممکن است با اضطراب و افسردگی همراه باشد.

مردان معمولا در اثر کم کار شدن غدد جنسی دچار کاهش میل جنسی و ناتوانی جنسی می شوند.این نشانه ها اغلب موارد توجه را به تشخیص پرولاکتینومای بالا جلب نمیکند..لذا در بسیاری از موارد تشخیص تا زمانی که اختلال دید.. سردرد و کم کاری هیپوفیز ایجاد شود به تاخیر می افتد.

 

 

تشخیص

 

 

عوامل متعددی از جمله:

 

شرایط فیزیولوزیک مختلف( حاملگی –  استرس- تحریک نوک پستان)

بعضی داروها( فنوتیازین ها- متیل دوپا- سایمتیدین- متوکلوپراماید )

وضعیت های پاتولوژیک( کم کاری تیروئید  نارسائی مزمن کلیه ضایعات قفسه سینه)

ترشح پرولاکتین را تحت تاثیر قرار میدهند .

 

با این حال سطوح پایه پرولاکتین  بالای 200 ng/dl معمولا بر وجود پرولاکتین بالا دلالت میکند  برای اثبات تشخیص باید MRI انجام داد.

 

 

درمان

 

 

درمان داروئی توسط آگونیست دو پامین.. برومو کریپتین یا کابر گولین  در اغلب بیماران عملکرد غدد جنسی و باروری را باز میگرداند.

آگونیست های دوپامین در تعدا قابل توجهی از بیماران مبتلا به ماکرو آدنوم باعث کوچک شدن تومور می شود.

در بیمارانی که دچار اختلالات میدان دید یا علائم عصبی شده اند  و در بیمارانی که نمیتوانند داروی طبی را تحمل کنند جراحی ترانس اسفنوئئیدال لازم میشود.

 

 

چرا پرولاکتین زیاد می‌شود؟

 

 

در حالت طبیعی، تنها وقتی که افزایش پرولاکتین را داریم، دوران شیردهی است و اگر در مواقع دیگر مشاهده شود، باید به دنبال بیماری خاصی بگردیم. از جمله مشکلاتی که می‌تواند به افزایش پرولاکتین منجر شوند:

 

وقتی تشکیل توموری در همان ناحیه از هیپوفیز در مغز بوده و سلول‌های طبیعی که پرولاکتین می‌ساختند، تغییر شکل یافته و به تومور تبدیل شدند (پرولاکتینوما) و بی‌دلیل هورمون می‌سازند.

 

گاهی سلول‌های تومور خودشان پرولاکتین نمی‌سازند اما به دلیل اثر فشاری ناحیه دیگر ترشح هورمون پرولاکتین صورت می‌گیرد. بیماری‌های مزمن مانند نارسایی کلیه و یا بیماری مزمن کبدی، مصرف برخی داروهای اعصاب و یا مصرف قرص استروژن نیز گاهی سبب افزایش پرولاکتین می‌شود.

بیماری‌هایی مانند کم‌کاری اولیه تیروئید یا برخی مواقع ضربه یا ترومایی که به قفسه سینه وارد شود، در افزایش پرولاکتین موثر است. به هر حال وجود هر کدام از این مسایل می‌تواند علایمی دال بر افزایش پرولاکتین در خون بدهد.

 

 

این علایم عبارتند از:

 

 

اختلال عادت‌های ماهیانه به صورت پریود نامنظم و یا قطع عادت ماهیانه

با اینکه فرد حامله نیست و گاهی حتی مجرد است، ترشح شیر از پستانش دارد، وجود موهای زاید در صورت به همراه جوش صورت.

اگر هورمون پرولاکتین در مردها افزایش یابد، موجب کاهش میل جنسی در اثر کاهش سطح هورمون‌های جنسی (تستوسترون) شود.

سردرد،

اختلال دید طوری که دید جانبی یا طرفین تار است.

حالت تهوع

و درنهایت به علت اثر فشاری روی ناحیه‌ای که هورمون‌های بیضه را می‌سازد، مشکلات کاهش میل جنسی و حتی شاید فرد با علایم مشکل غده فوق کلیوی مراجعه کند.

 

 

دارو درمانی

 

 

به هر حال اگر به دلایل بروز علایم چشمی یا زنان یا غدد به هر متخصصی مراجعه کنند، جزو تست‌هایی که از او می‌گیرند، میزان پرولاکتین هست و نگرانی تشخیص نداریم.

درمان بستگی به این دارد که آیا سلول‌های تومور موجود، خودشان پرولاکتین می‌سازند (پرولاکتینوما) و یا به دلیل اثر فشاری تومور، از منطقه دیگری هورمون ساخته می‌شود.

درباره اول یعنی پرولاکتینوما ابتدا سعی می‌کنیم دارودرمانی شروع کنیم تا تومور کوچک شود.

اما اگر دیدیم توده دیگری است که در اثر فشار آن این ترشح پرولاکتین حاصل می‌شود حتما اقدام به برداشتن تومور می‌کنیم.

 

منبع: پزشکان بدون مرز / pezeshk.us

 

 

مطالب مرتبط:

 


دیدگاه خود را بیان کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سلامت زنان